Co się dzieje, gdy budzik przerywa sen w złej fazie

Pierwszy nawyk to stała godzina pobudki, nie snu. Brzmi paradoksalnie, ale to poranek reguluje wieczór. Wstawaj codziennie o tej samej porze, także w weekend, z odchyleniem maksymalnie godziny. Po dwóch tygodniach organizm zacznie sam wysyłać sygnał senności wieczorem. Kolejna rzecz: ostatnia kawa nie później niż osiem godzin przed snem. Kofeina działa dłużej, niż się wydaje, a jej połowiczny rozpad zajmuje około pięciu godzin.<br> <br> <br> <br> <span style="font-weight: bolder;">Krótka drzemka albo ruch —</span> wybierz jed<br> <br> <br> <br> <img src="https://i.ytimg.com/vi/oHINs0mcWbc/hq720.jpg" alt="O kuchni od środka #2 Mala kuchnia, wielki problem!" style="max-width:400px;float:left;padding:10px 10px 10px 0px;border:0px;">Zasypianie zaczyna się na kilka godzin przed położeniem się do łóżka. Najczęstszy błąd to traktowanie wieczoru jako czasu na nadrobienie zaległości: pracy, seriali, rozmów. Organizm potrzebuje wyciszenia, a nie kolejnych bodźców. Jeśli przewracasz się w łóżku dłużej niż 20 minut, problem prawie nigdy nie leży w samej chwili kładzenia się spać, lecz w tym, co robiłeś wcześniej.<br> <br> <br> <br> Ostatni posiłek zjedz na dwie–trzy godziny przed snem. Ciężkostrawne jedzenie, alkohol i duże ilości płynów tuż przed łóżkiem to typowe powody nocnych pobudek. Alkohol rzeczywiście skraca czas zasypiania, ale potem wybudza i spłyca sen — dlatego „kieliszek na sen" jest jednym z najczęstszych błędów. Podobnie z drzemkami: jeśli w ciągu dnia śpisz dłużej niż 20 minut albo po godzinie 15, wieczorem możesz mieć problem z zaśnięciem.<br> <br> <br> <br> Co robić w ostatnich dwóch godzinach Na dwie godziny przed snem przygaś światło. Jasne, białe światło z górnych lamp i ekranów hamuje wydzielanie melatoniny. Wystarczy jedna ciepła lampka w pokoju zamiast żyrandola. Ekrany odłóż na bok przynajmniej na godzinę przed snem — jeśli nie umiesz całkiem, włącz tryb nocny i zmniejsz jasność do minimum. Nie chodzi o całkowitą rezygnację z telefonu, ale o to, żeby nie trzymać go 10 cm od twarzy do momentu zaśnięcia.<br> <br> <br> <br> Uwaga na pułapkę z pozoru niewinną: sprawdzanie godziny. „Jest trzecia, zostały cztery godziny snu" – to zdanie uruchamia liczenie i zamienia łóżko w miejsce stresu. Zasłoń zegar, odwróć telefon ekranem w dół. Nie musisz wiedzieć, która jest. Drugi częsty błąd to sięganie po coś do jedzenia. Nocna przekąska podnosi poziom cukru i może utrudnić ponowne zaśnięcie, a jeśli robisz to regularnie, organizm zaczyna oczekiwać jedzenia o tej porze.<br> <br> <br> <br> Pojedynczy cykl snu trwa zwykle od 90 do 110 minut. W ciągu nocy przechodzimy przez cztery do sześciu takich cykli. Każdy zaczyna się od snu lekkiego, potem wchodzimy w sen głęboki, a kończy się fazą REM, czyli snem z szybkimi ruchami gałek ocznych, w którym najczęściej śnimy. Proporcje zmieniają się w ciągu nocy: na początku dominuje sen głęboki, a nad ranem wydłuża się faza REM.<br> <br> <br> <br> Nie zmieniaj wszystkiego naraz. Wprowadź jeden nawyk na tydzień — najlepiej stałą godzinę pobudki i przygaszone światło. Efekt przyjdzie po kilkunastu dniach, nie od razu. Jeśli po miesiącu regularnego stosowania tych zasad nadal nie możesz zasnąć, warto porozmawiać z lekarzem, bo problem może wymagać innego podejścia niż domowe nawyki.<br> <br> <br> <br> Sypialnia ma służyć do dwóch rzeczy: snu i seksu. Nie pracuj w łóżku, nie jedz w nim, nie oglądaj filmów. Jeśli nie możesz zasnąć po 20 minutach, wstań, przejdź do innego pomieszczenia i rób coś nudnego przy słabym świetle, aż poczujesz senność. Wracaj do łóżka dopiero wtedy. To jedna z niewielu metod, która naprawdę przestawia organizm, choć na początku wydaje się męcząca.<br> <br> <br> <br> Pierwszy błąd pojawia się jeszcze wieczorem. Kładziesz się z telefonem, sprawdzasz wiadomości, potem jeszcze jedno wideo, potem odpowiedź na maila. Mózg dostaje sygnał, że dzień trwa. Kiedy o trzeciej się budzisz, nie ma już bodźca z zewnątrz, więc zaczyna przetwarzać to, co zostało niedokończone. Jeśli chcesz przerwać ten mechanizm, zaplanuj ostatnie pół godziny bez ekranu. Nie chodzi o rytuał z herbatą i świeczką. Wystarczy, że odłożysz telefon poza zasięg ręki i przez kilka minut zapiszesz na kartce to, co cię męczy. Nie po to, żeby rozwiązać problem, ale żeby dać mózgowi sygnał: to jest zapisane, nie musi być trzymane w pamięci.<br> <br> <br> <br> Leki to osobny temat. Niektóre preparaty na nadciśnienie, depresję czy alergie zaburzają sen. Nie odstawiaj ich samodzielnie, ale zapytaj lekarza, czy dawka lub pora przyjmowania nie wymaga zmiany. Jeśli po kilku tygodniach stosowania zasad higieny snu problem nie ustępuje, idź do specjalisty. Bezsenne noce nie muszą być stałym elementem starości — można je leczyć, ale najpierw trzeba przestać je maskować.<br> <br> <br> <br> Popołudniowa senność u seniorów to zjawisko fizjologiczne, a nie objaw lenistwa. Po posiłku organizm kieruje więcej krwi do układu trawiennego, a rytm okołodobowy ma naturalne obniżenie czujności między godziną 13 a 15. U osób starszych dochodzi do tego wcześniejsze przesunięcie fazy snu — seniorski zegar biologiczny często „ucieka" o kilka godzin do przodu, przez co wieczorne zasypianie jest trudniejsze, a noc krótsza. Efektem jest zmęczenie w ciągu dnia i błędne koło.